Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

Bu dəfəki Yay məktəbi gələcəyin tibb işçiləri üçün təşkil olunub

21-08-2018-17-17 Xəbərlər

Bu dəfəki Yay məktəbi gələcəyin tibb işçiləri üçün təşkil olunub

Ağbulaq İstirahət Mərkəzində Naxçıvan Tibb Kollecinin fəal tələbələrinin iştirak...

Naxçıvanda yeni xidmət rəisi təyin edildi

21-08-2018-17-03 Rəsmi

 Naxçıvanda yeni xidmət rəisi təyin edildi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov avqustun 21-də Ə...

Ukrayna yeni aviasiya raketini sınaqdan keçirib

21-08-2018-16-44 Xəbərlər

 Ukrayna yeni aviasiya raketini sınaqdan keçirib

Ukrayna yeni istehsal etdiyi “Oskol” 80 millimetrlik kalibrli aviasiya raketini ...

Şahtaxtı məktəbində təmir işləri başa çatıb

21-08-2018-16-27 Xəbərlər

Şahtaxtı məktəbində təmir işləri başa çatıb

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Kəngərlinin bir sıra müəssisələrində payız-qış aylarınd...

Həkim-məsləhət komissiyalarının fəaliyyəti müzakirə olunub

21-08-2018-16-11 Xəbərlər

Həkim-məsləhət komissiyalarının fəaliyyəti müzakirə olunub

Naxçıvan Muxtar Respublikası Səhiyyə Nazirliyində bu ilin 7 ayı ərzində həkim-mə...

Yaponiyada şagirdlərin təhsili üçün süni intellektli robotlardan istifadə ediləcək

21-08-2018-15-58 Xəbərlər

Yaponiyada şagirdlərin təhsili üçün süni intellektli robotlardan istifadə ediləcək

Yaponiya hökuməti məktəblərdə uşaqların ingilis dilinə yiyələnmək bacarıqlarının...

Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə qəbulun nəticələri açıqlanıb

21-08-2018-15-46 Xəbərlər

Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə qəbulun nəticələri açıqlanıb

Ali təhsil müəssisələrinin boş qalan plan yerlərinə və tam (11 illik) orta təhsi...

Daxili işlər orqanlarında orta və böyük rəis heyəti üzrə vəzifələrin tutulması üçün test imtahanı keçirilir

21-08-2018-15-33 Xəbərlər

Daxili işlər orqanlarında orta və böyük rəis heyəti üzrə vəzifələrin tutulması üçün test imtahanı keçirilir

Naxçıvan Muxtar Respublikasının daxili işlər orqanlarında orta və böyük rəis hey...

Yeddi ayda ölkədə bir sıra mühüm obyektlər istifadəyə verilib

21-08-2018-15-13 Xəbərlər

Yeddi ayda ölkədə bir sıra mühüm obyektlər istifadəyə verilib

Bu ilin yanvar-iyul aylarında Naxçıvan Muxtar Respublikasında Təmizləyici Qurğul...

Rusiyanın polis robotları bu ölkələrdə xidmət göstərə bilər

21-08-2018-14-59 Xəbərlər

Rusiyanın polis robotları bu ölkələrdə xidmət göstərə bilər

Rusiyanın “Promobot” robot istehsalçısı şirkəti 2019-2020-ci illərdə Özbəkistana...

Təzyiqi normallaşdırmaq üçün qidalanmada bu 4 dəyişiklik edin

21-08-2018-14-46 Xəbərlər

Təzyiqi normallaşdırmaq üçün qidalanmada bu 4 dəyişiklik edin

Yüksək arterial təzyiq bütün dünyada ən yayılmış sağlamlıq problemidir.

Sözün sayəsində dünyanı dolaşdım

21-08-2018-14-16 Xəbərlər

Sözün sayəsində dünyanı dolaşdım

Əməkdar jurnalist Flora Xəlilzadənin 65 yaşı tamam olur

Ermənistanın sabiq prezidenti Serj Sarkisyanın qohumu beynəlxalq axtarışa verilib

21-08-2018-14-00 Xəbərlər

Ermənistanın sabiq prezidenti Serj Sarkisyanın qohumu beynəlxalq axtarışa verilib

Ermənistanın sabiq prezidenti Serj Sarkisyanın əmisi oğlu Narek Sarkisyan beynəl...

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

21-08-2018-13-43 Xəbərlər

Naxçıvanda sabaha olan hava proqnozu

Naxçıvan Muxtar Respublikasında avqustun 22-nə gözlənilən hava proqnozu açıqlanı...

Azərbaycan Muzey Əşyalarının İstifadə və Qorunmasına dair Beynəlxalq İşçi Qrupuna rəhbərlik edəcək

21-08-2018-13-22 Xəbərlər

Azərbaycan Muzey Əşyalarının İstifadə və Qorunmasına dair Beynəlxalq İşçi Qrupuna rəhbərlik edəcək

Beynəlxalq Türk Akademiyası (TWESCO) tərəfindən təşkil olunan türkdilli xalqları...

Kosmik səyahətlər üçün yaşayış kapsulu təqdim edilib

21-08-2018-12-44 Xəbərlər

Kosmik səyahətlər üçün yaşayış kapsulu təqdim edilib

ABŞ-ın “Lockheed Martin” hərbi sənaye korporasiyası kosmik ekspedisiyalar üçün y...

Kolleclərə qəbul olunan abituriyentlərin qeydiyyatı davam edir

21-08-2018-12-20 Xəbərlər

Kolleclərə qəbul olunan abituriyentlərin qeydiyyatı davam edir

Ümumi (9 illik) orta təhsil bazasında orta ixtisas təhsili müəssisələrinə (kolle...

“Antik ədəbiyyat və biz” kitabı çapdan çıxıb

21-08-2018-12-05 Xəbərlər

“Antik ədəbiyyat və biz” kitabı çapdan çıxıb

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası”...

Məhərrəm ayının başlama vaxtı açıqlanıb

21-08-2018-11-52 Xəbərlər

Məhərrəm ayının başlama vaxtı açıqlanıb

“Bu il Azərbaycanda Məhərrəm ayı sentyabrın 11-dən başlayacaq, 10 gündən sonra i...

Türkiyəli rejissorun filmi Oskar mükafatına namizəd seçilib

21-08-2018-11-39 Xəbərlər

Türkiyəli rejissorun filmi Oskar mükafatına namizəd seçilib

Türkiyəli rejissor Nuri Bilgə Ceylanın ekranlaşdırdığı “Ahlat Ağacı” filmi 91-ci...

Naxçıvanda 24 məzun orta məktəbi medalla bitirib - FOTOLAR

21-08-2018-11-20 Xəbərlər

Naxçıvanda 24 məzun orta məktəbi medalla bitirib - FOTOLAR

Naxçıvan Muxtar Respublikası Təhsil Nazirliyində ümumtəhsil məktəblərini xüsusi ...

Zakir Həsənov: Azərbaycanın müdafiə qüdrəti qürurverici səviyyədə artıb

21-08-2018-11-02 Xəbərlər

Zakir Həsənov: Azərbaycanın müdafiə qüdrəti qürurverici səviyyədə artıb

Azərbaycan Respublikasının müdafiə naziri, general-polkovnik Zakir Həsənov Qurba...

Dünyada ən davamlı material hazırlanıb

21-08-2018-10-44 Xəbərlər

Dünyada ən davamlı material hazırlanıb

ABŞ-ın Sandia Milli Laboratoriyasında işləyən alimlər qrupu dünyada ən davamlı m...

Naxçıvandakı qədim yaşayış yerləri Cənubi Qafqaz arxeologiyasının açarıdır - FOTOLAR

21-08-2018-10-30 Xəbərlər

Naxçıvandakı qədim yaşayış yerləri Cənubi Qafqaz arxeologiyasının açarıdır - FOTOLAR

Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvanda tarix və mədə...

Neftin qiyməti bahalaşır

21-08-2018-10-17 Xəbərlər

Neftin qiyməti bahalaşır

Dünya birjalarında neftin qiyməti yenidən bahalaşıb.

Azərbaycan yığmasının UEFA Millətlər Liqasındakı ilk oyununun biletləri satışa çıxarılıb

21-08-2018-10-04 Xəbərlər

Azərbaycan yığmasının UEFA Millətlər Liqasındakı ilk oyununun biletləri satışa çıxarılıb

Azərbaycan millisinin UEFA Millətlər Liqasındakı ilk oyununun biletləri satışa ç...

Ötən günün mənzərəsi

21-08-2018-09-51 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi

Naxçıvan televiziyası muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi yen...

Qaraciyər sağlamlığını qorumağın yolları

21-08-2018-09-37 Xəbərlər

Qaraciyər sağlamlığını qorumağın yolları

Qaraciyərin fəaliyyətinə, eyni zamanda, bir sıra xəstəliklərin və piylənmənin qa...

Avqustun 21-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

21-08-2018-09-25 Xəbərlər

Avqustun 21-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

Azərbaycan Mərkəzi Bankı 21 avqust tarixindən etibarən valyuta məzənnələrini açı...

UEFA ən yaxşı oyunçuların siyahısını açıqlayıb

21-08-2018-09-12 Xəbərlər

UEFA ən yaxşı oyunçuların siyahısını açıqlayıb

UEFA 2017/2018-ci il mövsümünün ən yaxşı oyunçularının siyahısını açıqlayıb.