Xalq yaradıcılığının əsas növlərindən biri olan tikmə qadınların min bir əziyyətlə, həvəslə ərsəyə gətirdiyi bir sənətdir. Bu sənət sayəsində saya üzərində rəngli saplarla xəyali təsvirlər yaradılıb, min bir çalarlı təbiət gözəlliyi əks etdirilib. Məhz buna görə də tikməni “lifli rəssamlıq” da adlandırırlar. Təsviri sənətdə olduğu kimi, tikmələr də müxtəlif növ və üsullara malikdir. Müxtəlif bədii vasitələrlə portret, mənzərə, natürmort və sair tablolar, ornamental əsərlər yaradılıb. Bu sənətin hikməti onun ecazkarlığında, açılmayan səhifələrindədir.

Bu günlərdə qonşuluqda yaşayan Fatma xalanı ziyarətə getmişdim. Ev sahibəsi çay süfrəsi arxasına keçməyim üçün çox təkid etdi. Elə bu vaxt stolun üstünə salınmış süfrə nəzərimi çəkdi. Gözlərimi süfrədən ayıra bilmədim. Bunu görən Fatma xala dedi ki, nə çox baxırsan, bala? Bu, mənim rəhmətlik nənəmdən anama qalıb. Anam da heç kimə qıymadığı bu zərifnaxışlı örtüyü mənə verib ki, yadigar qalsın. Hə bala, bu örtüyü əziz qonağım gələndə işlədirəm. 
Bu zərif əl işinə olan heyranlığım məni Culfa Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Gülüstan kənd mədəniyyət evinin bədii rəhbəri Aidə İbrahim­ovanın çalışdığı mədəniyyət müəssisəsinə gətirdi. Eşitmişdim ki, bu sənətlə məşğul olan qadınlar arasında Aidə xanımın öz yeri var. Onunla görüşüb həmsöhbət olduq:

– Aidə xanım, hər bir sənətin öz dili var. Xalq yaradıcılığının məhsulu olan tikmə sənətində cəmiyyətin inkişaf mərhələsi xarakteri və tarixi necə əks olunub?
– Azərbaycan məişətində güləbətin, saya, naxışlı bədii tikmə, təkəlduz, “quşgözü” texnikasında tikmə, metal-muncuqlu tikmə, pilək tikmə, çaxma pilək (buna zərənduz da deyirlər), doldurma tikmə növləri olub. Bu zərif əl işlərində xalqımızın tarixi, mədəniyyəti dolğun əksini tapıb.
Bu gün də Azərbaycanın bir çox yerlərində kökü qədim dövrlərə gedən bədii tikmə sənəti qorunub saxlanılır. Sənətkarların əl işləri beynəlxalq sərgi və muzeylərin ekspozisiyasını bəzəyir.
Tikmə sənəti əsrlər boyu qadınların sevimli məşğuliyyəti sayılıb. Təkəlduz tikmə ilə kişilər də məşğul olub. Zamanında ən dəyərli sərvət sayılan bu gözəl nümunələr nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzədək gəlib çıxıb. Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla həm sadə xalq içindən çıxmış insanlar, həm də zəngin təbəqəyə malik olan qadınlar məşğul olurdular.
Bədii tikmə sənətində zərgər dəqiqliyi tələb edən rəssamlıq, yüksək rəng duyumu olmalıdır. İşlənilən sap və materiallara ciddi fikir verilməlidir. Bu sənət növünə olan marağın artmasına səbəb dövlətimizin yaradıcı insanlara göstərdiyi diqqət və qayğıdır. Bunun üçün öz tariximizi, mədəniyyətimizi tablolarda, geyimlərdə, ev əşyalarında yaşatmağa çalışıram. Bu sənətin texnikasını mükəmməl bilmək üçün daim axtarışda oluram. Naxçıvanlı qadınların dünyagörüşü, estetik zövqünün yüksək olması bu sənətin daha mükəmməl işlənməsinə şərait yaradıb. Qadınların istifadə etdiyi küləcələrdə güləbətin tikmələrə üstünlük verilir.
Tikmənin növləri çoxdur. “Quş­gözü” və sair tikmələrdə naxış elementləri düzgün seçilməlidir. Mən öz əl işlərimdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında olan dünya əhəmiyyətli abidələri – Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair kimi abidələrimizin üzərindəki naxış elementlərindən istifadə edirəm. 
Hər bir əsərdə eskizlər hazırlanır, rənglər düzgün seçilir, naxış elementlərindən istifadə olunur. Əl işlərimdən birində Gəmiqayadakı qayaüstü rəsmlərdən istifadə etmişəm. 
Muxtar respublikada keçirilən xalq yaradıcılığı günlərində də iştirak edirəm. Əməyim dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Sərəncamı ilə “Rəşadətli əməyə görə” nişanı ilə təltif olunmuşam.
– Yaradıcılığınızda ən çox buta naxış elementinə üstünlük verirsiniz. Burada məqsəd nədən ibarətdir?
– Buta naxış elementi alov mənasında işlənir. Odlar yurdumuzun simvoludur. “Odlar yurdu” adlı bir əl işim var. Rəng seçimlərinə, həm də qoşa quş təsvirinə yer ayırmışam. Xalça və tikmələrimizdə bu naxışdan yetərincə istifadə olunub. Xalçaçı rəssam Lətif Kərimovun yaradıcılığında butaya geniş yer verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, bu naxışdan hər yerdə istifadə etmək olmaz. Küsülü buta, sevgili buta var, onların da hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur.
Mən həm də Culfa Rayon Uşaq-Gənclər Yaradıcılıq Mərkəzində “Bacarıqlı əllər” dərnəyinin rəhbəriyəm. Uşaqlara bu sənətin sirlərini öyrədirəm. Çalışıram ki, uşaqlar asudə vaxtlarını səmərəli keçirsinlər. Həm də onlara başa salıram ki, bu sənətə XIX əsrdə məşhur şair və maarif xadimləri də maraq göstəriblər. Şairə Xurşidbanu Natəvan, təbiətşünas-alim Həsən bəy Zərdabi, rəssam, şair və musiqişünas Mirmöhsün Nəvvab və başqalarını misal göstərmək olar. Xurşidbanu Natəvanın əl işləri Şərqin məşhur rəssamları – Manu və Behzadın əsərlərinə bərabər ­tutulub.
Qeyd edək ki, bu sənəti yaşadanların həm vaxtları səmərəli keçir, həm də adət-ənənələrimiz, dəyərlərimiz qorunub saxlanılır. Dünyanın ən zərif sənət növlərindən olan tikmə ulu nənələrdən bizə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Bu sənəti qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə təhvil vermək üçün hər birimiz səylə çalışmalıyıq. Tarixi yüz illərlə ölçülən tikmə sənətimizin ənənələrini bu işlə məşğul olan peşə sahibləri vasitəsilə qoruyub saxlamaq mümkündür. Ümid edirəm ki, milli dəyərlərimiz bu sənətlər vasitəsilə yaşadılacaq, gələcək nəsillərə ərməğan olacaq.

Adilə Səfərova
Naxçıvan Dövlət Televiziyasının baş redaktoru

Bölmənin digər xəbərləri

Geriyə İrəli

“Qarabağ”ın sabiq qapıçısı karyerasını Türkiyədə davam etdirə bilər

22-06-2018-14-39 Xəbərlər

“Qarabağ”ın sabiq qapıçısı karyerasını Türkiyədə davam etdirə bilər

Növbəti mövsüm Türkiyə Super Liqasında mübarizə aparacaq “Çaykur Rizəspor” trans...

Zakir Həsənov: Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandanın hər bir əmrini yerinə yetirməyə hazır və qadirdir

22-06-2018-14-19 Xəbərlər

Zakir Həsənov: Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandanın hər bir əmrini yerinə yetirməyə hazır və qadirdir

İyunun 26-da Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının 100 ill...

“Apple” şirkətinin simsiz enerjidoldurma qurğusunu təqdimetmə müddəti məlum olub

22-06-2018-14-00 Xəbərlər

“Apple” şirkətinin simsiz enerjidoldurma qurğusunu təqdimetmə müddəti məlum olub

“Apple” şirkəti “AirPower” adlı simsiz enerjidoldurma qurğusunu cari ilin sentya...

Düşmənin növbəti məğlubiyyəti - Günnüt əməliyyatı

22-06-2018-13-10 Xəbərlər

Düşmənin növbəti məğlubiyyəti - Günnüt əməliyyatı

Şərur-Sədərək istiqamətində yola çıxanlar yol kənarında yeni vurulmuş bir istiqa...

“Microsoft” korporasiyası: “Fərdi kompüterlər virtual reallıq üçün ən yaxşı platformadır”

22-06-2018-12-45 Xəbərlər

“Microsoft” korporasiyası: “Fərdi kompüterlər virtual reallıq üçün ən yaxşı platformadır”

“Microsoft” korporasiyasının oyunlar bölməsinin marketinq üzrə direktoru Mayk Ni...

Dünya çempionatının IX günü: Braziliya millisi vacib üç xal üçün meydana çıxacaq

22-06-2018-12-25 Xəbərlər

Dünya çempionatının IX günü: Braziliya millisi vacib üç xal üçün meydana çıxacaq

İyunun 23-də Rusiyanın ev sahibliyi etdiyi futbol üzrə XXI dünya çempionatının...

Əbdüləziz bin Osman əl-Tuveyciri: Naxçıvan elm və sivilizasiya məkanıdır

22-06-2018-12-10 Xəbərlər

Əbdüləziz bin Osman əl-Tuveyciri: Naxçıvan elm və sivilizasiya məkanıdır

Biz buradan bütün dünyaya bir mesaj göndərərək deyirik ki, Azərbaycan Respubli...

Mühəndis Qoşunlarının hissə və bölmələri ilə taktiki-xüsusi təlim keçirilib

22-06-2018-11-15 Xəbərlər

Mühəndis Qoşunlarının hissə və bölmələri ilə taktiki-xüsusi təlim keçirilib

İyunun 22-də Mühəndis Qoşunlarının hissə və bölmələri ilə taktiki-xüsusi təlim...

Pakistanın Baş naziri: Azərbaycanla əlaqələrimiz qarşılıqlı hörmət, inam və səmimiyyət üzərində qurulub

22-06-2018-10-57 Xəbərlər

Pakistanın Baş naziri: Azərbaycanla əlaqələrimiz qarşılıqlı hörmət, inam və səmimiyyət üzərində qurulub

NUHÇIXAN xəbər verir ki, Azərbaycanın Pakistandakı səfiri Əli Əlizadə bu ölk...

UEFA “Qarabağ”ın “Olimpiya” ilə keçirəcəyi hər iki görüşün başlama saatı və stadionlarını açıqlayıb

22-06-2018-10-17 Xəbərlər

UEFA “Qarabağ”ın “Olimpiya” ilə keçirəcəyi hər iki görüşün başlama saatı və stadionlarını açıqlayıb

“Qarabağ” və Sloveniyanın “Olimpiya” komandaları arasında futbol üzrə Çempionl...

“Facebook” pullu olacaq?

22-06-2018-10-37 Xəbərlər

“Facebook” pullu olacaq?

“Facebook” sosial şəbəkəsi qruplarda ödənişli qeydiyyatı tətbiq edir.

İyunun 22-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

22-06-2018-09-58 Xəbərlər

İyunun 22-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri

Azərbaycan Mərkəzi Bankı 22 iyun tarixindən etibarən valyuta məzənnələrini açıql...

İnformatika fənni üzrə doktorluq imtahanlarına başlanılıb

22-06-2018-09-38 Xəbərlər

İnformatika fənni üzrə doktorluq imtahanlarına başlanılıb

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən r...

Ötən günün mənzərəsi

22-06-2018-09-00 Xəbərlər

Ötən günün mənzərəsi

Naxçıvan televiziyası muxtar respublikamızın ictimai-mədəni, sosial-iqtisadi y...

Bu gün keçirilən buraxılış imtahanları yekunlaşıb

21-06-2018-19-50 Xəbərlər

Bu gün keçirilən buraxılış imtahanları yekunlaşıb

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) iyunun 21-də Bakı, Şirvan şəhərlərində və Naxçıva...

Naxçıvanda ekspertlərin görüşü keçirilib

21-06-2018-19-20 Xəbərlər

Naxçıvanda ekspertlərin görüşü keçirilib

NUHÇIXAN xəbər verir ki, “Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı – 2018” təd...

Ali Məclisin Sədri sərəncam imzaladı

21-06-2018-18-45 Xəbərlər

Ali Məclisin Sədri sərəncam imzaladı

İyunun 21-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov “...

Naxçıvanda ümumi daxili məhsulun istehsalı bir milyard manata yaxın olub

21-06-2018-18-39 Xəbərlər

Naxçıvanda ümumi daxili məhsulun istehsalı bir milyard manata yaxın olub

NUHÇIXAN-a Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsindən verilən...

Baş nazirin birinci müavini vəzifəsindən azad edildi

21-06-2018-18-23 Xəbərlər

Baş nazirin birinci müavini vəzifəsindən azad edildi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iyunun 21-də A...

“İndiyədək Naxçıvana gəlmədiyim üçün təəssüflənirəm”- misirli qonaq

21-06-2018-17-45 Xəbərlər

“İndiyədək Naxçıvana gəlmədiyim üçün təəssüflənirəm”- misirli qonaq

“Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı-2018” tədbirində iştirak edən Yaxın Şə...

“Rusiya 2018”: Danimarka-Avstraliya matçında səkkizdəbir final mərhələsinin üçüncü iştirakçısı bəlli ola bilər

21-06-2018-16-45 Xəbərlər

“Rusiya 2018”: Danimarka-Avstraliya matçında səkkizdəbir final mərhələsinin üçüncü iştirakçısı bəlli ola bilər

İyunun 21-də Rusiyanın ev sahibliyi etdiyi futbol üzrə XXI dünya çempionatının V...

“Visa” və “Master Card” ödəmə sistemləri daxili barmaq izi skanerinə malik olacaq

21-06-2018-17-18 Xəbərlər

“Visa” və “Master Card” ödəmə sistemləri daxili barmaq izi skanerinə malik olacaq

Ödəmə sistemləri üzərində təkmilləşdirmə işləri davam edir. Bu, rəqəmli texnolog...

Naxçıvan Dövlət Universitetində “Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı” mövzusuna həsr olunmuş dəyirmi masa keçirilib

21-06-2018-16-02 Xəbərlər

Naxçıvan Dövlət Universitetində “Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı” mövzusuna həsr olunmuş dəyirmi masa keçirilib

“İslam mədəniyyətinin tarixində özünəməxsus yer tutan, müasir inkişafı ilə diqqə...

Danimarka və Avstraliya yığmalarının start heyətləri açıqlanıb

21-06-2018-15-46 Xəbərlər

Danimarka və Avstraliya yığmalarının start heyətləri açıqlanıb

Rusiyadakı dünya çempionatında C qrupunda üz-üzə gələcək Danimarka və Avstraliya...

Videooyunlardan asılılıq xəstəliklər siyahısına daxil edilib

21-06-2018-15-21 Xəbərlər

Videooyunlardan asılılıq xəstəliklər siyahısına daxil edilib

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı videooyunlardan asılılığı xəstəliklər və pozğunluqla...

Azərbaycana yay fəsli daxil olub

21-06-2018-14-32 Xəbərlər

Azərbaycana yay fəsli daxil olub

Bu gün saat 14:07-də Azərbaycana yay fəsli daxil olub.

Günəşdə partlayış baş verib

21-06-2018-14-13 Xəbərlər

Günəşdə partlayış baş verib

İyunun 21-i səhər saatlarında Günəşdə partlayış qeydə alınıb.

Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib

21-06-2018-13-54 Xəbərlər

Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib

İyunun 21-də Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib....

Türkiyə dənizdə külək enerjisi stansiyası qurur

21-06-2018-13-39 Xəbərlər

Türkiyə dənizdə külək enerjisi stansiyası qurur

Türkiyə hökuməti ilk dəfə olaraq dənizdə külək enerjisi (offshore) stansiyası qu...

Çində gecəgörmə xüsusiyyətinə malik fotoelektron çip hazırlanıb

21-06-2018-13-24 Xəbərlər

Çində gecəgörmə xüsusiyyətinə malik fotoelektron çip hazırlanıb

Yunan universiteti nəzdində fəaliyyət göstərən optik-elektron texnologiyalar üzr...