Qlobal temperatur artımının sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən 1,5°C-dən çox olacağı gözlənildiyi bir vaxtda ölkələr bütün imkanlarını səfərbər etməli və bu həddin aşılmasını minimuma endirmək, həmçinin əsrin sonuna qədər beynəlxalq səviyyədə razılaşdırılmış həddə qayıtmaq üçün emissiyaları təcili şəkildə azaltmalıdır.
NTV xəbər verir ki, bu tövsiyə BMT-nin Ətraf Mühit Proqramı (UNEP) tərəfindən çərşənbə günü dərc edilmiş “Emissiya fərqi hesabatı - 2026: Geri qayıdış nöqtəsi” (Emissions Gap Report 2026: The Point of Return) adlı hesabatda yer alıb.
Hesabatda əsrin ortalarına yaxın temperatur artımının pik həddinin 1,7–1,8°C ilə məhdudlaşması mümkün olan ən aşağı aşılma ssenarisi kimi təsvir olunur. Buna nail olmaq üçün emissiyaların 2025-ci il səviyyəsi ilə müqayisədə onilliyin sonuna qədər 18 faiz, 2035-ci ilə qədər 45 faiz, ondan beş il sonra isə 69 faiz azaldılması tələb olunur.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş hesabatla birlikdə təqdim etdiyi müraciətdə bildirib: “Hədəf göstəricisinin aşılması təslim olmaq demək deyil. Biz hələ də bu aşılmanı mümkün qədər kiçik və qısamüddətli saxlaya, əsrin sonuna qədər isə temperaturu yenidən 1,5 dərəcədən aşağı sala bilərik”.
Hesabatda qeyd olunur ki, iqlim fəaliyyətini gücləndirmək üçün hazırda əvvəlkindən daha çox imkan mövcuddur. Belə ki, 1,5 dərəcə hədəfini müəyyən edən 2015-ci il Paris İqlim Sazişinin qəbulundan bəri bərpaolunan enerji sahəsində böyük sıçrayış baş verib, kömür və neftdən əldə edilən ümumi enerji təchizatı proqnozlaşdırılandan daha yavaş artıb, iqlim siyasətləri isə bir çox yerlərdə emissiyaların azalmasına səbəb olub.
UNEP-in icraçı direktoru İnqer Andersen fəaliyyətsizliyin doğuracağı nəticələrin ağırlığını açıq şəkildə vurğulayıb. O bildirib: “Temperaturun 1,5°C-dən yuxarı qalxdığı hər bir əlavə dərəcə hissəsi iqlimin mənfi təsirlərini və risklərini artırır. Buna misal olaraq, bu il bir çox ölkələrdə müşahidə olunan daşqınları, istilik dalğalarını və meşə yanğınlarını göstərmək olar. Bu səbəbdən temperatur artımının pik həddini minimuma endirmək və əsrin sonuna qədər göstəricini yenidən 1,5°C səviyyəsinə qaytarmaq üçün bütün imkanları səfərbər etməliyik”.
Hesabatda xəbərdarlıq edilir ki, mövcud siyasətlər davam edərsə, bu əsr ərzində temperatur artımı 2,8°C-yə çata və sonrakı dövrdə daha da arta bilər.
Paris İqlim Sazişinə əsasən, ölkələr milli iqlim fəaliyyət planlarını (NDC) təqdim etməlidir. Hətta bütün bu planlar təqdim olunsa və oxşar səylər davam etdirilsə belə, temperatur artımı yalnız 2,6°C səviyyəsində məhdudlaşacaq.
Hesabatda qeyd olunur ki, bu proqnozlar keçənilki göstəricilərdən daha pisdir. Buna səbəb ABŞ-nin iqlim sazişindən çıxması və tarixi emissiyalarla bağlı hesablamalara yenidən baxılmasıdır. Eyni zamanda, emissiyalarla bağlı sonuncu hesabatdan bəri təqdim olunan yeni milli iqlim planları vəziyyətdə demək olar ki, heç bir dəyişiklik yaratmayıb.
Bununla belə, iqlim siyasətlərinin emissiyaları azaltdığını göstərən sübutların getdikcə artdığı bir vaxtda temperaturu yenidən 1,5 dərəcə həddinə və ya ondan aşağı səviyyəyə qaytarmaq mümkündür.
NTV canlı
Radio canlı
Nuhçıxan