satellite   Azerspace-1: 11135 H 30000

UNESCO: Süni intellekt çatbotları iqlim dəyişmələri üzrə elmi faktlardan imtina edə bilər

UNESCO: Süni intellekt çatbotları iqlim dəyişmələri üzrə elmi faktlardan imtina edə bilər

İqlim dəyişmələri ilə bağlı sualları cavablandırmaqda yüksək dəqiqliyinə baxmayaraq, süni intellekt (AI) öz istifadəçisinin təsiri altında mövqeyini dəyişə və elmi dəlillərə zidd olan ifadələri qəbul edə bilər.

NTV  BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, bu qənaət UNESCO və London Universitet Kollecinin (UCL) Antalyada keçirilən COP31 iqlim konfransında təqdim etdiyi yeni araşdırmaya əsaslanır.

Ekspertlər tədqiqatın bir hissəsi olaraq, 13 dildə 15 böyük dil modelini sınaqdan keçiriblər. Nəticələr göstərir ki, süni intellekt iqlim dəyişmələri ilə bağlı neytral sualları cavablandırmaqda nisbətən yüksək dəqiqlik nümayiş etdirir. Lakin istifadəçilər onunla razılaşmadıqda, modellər tez-tez ilkin, elmi cəhətdən əsaslandırılmış cavablardan imtina edir.

Xüsusilə, on haldan səkkizində çatbotlar istifadəçi tərəfindən cavabın düzgünlüyünə şübhə yarandıqdan sonra mövqelərini dəyişib. Bəzi hallarda modellər hətta açıq-aşkar yalan ifadələri, o cümlədən qlobal iqlim böhranında karbon qazının rolu ilə bağlı ifadələri qəbul ediblər. Hesabatın həmmüəllifi Leona Verdadero qeyd edib ki, tədqiqatçılar süni intellektin həmsöhbəti ilə razılaşmaq üçün elmi faktlardan imtina etmək istəyindən xüsusilə təəccübləniblər.

Onun sözlərinə görə, bu xüsusiyyət müasir süni intellekt modellərinin təlim prinsipləri ilə əlaqələndirilir. Həmin prinsiplər tez-tez nəzakətli və istifadəçinin dostu qismində cavablar verməyə yönəlib. Nəticədə dialoqu davam etdirmək marağı elmi dəqiqliyi qorumaq istəyindən daha çox ola bilər.

Tədqiqat, həmçinin süni intellektin faktları təkrarlamaq və mürəkkəb iqlim məsələlərini təhlil etmək qabiliyyəti arasında əhəmiyyətli bir fərq olduğunu aşkar edib. Model əsas elmi məlumatları 94 faiz dəqiq şəkildə təkrarlasa da, yeni elmi məlumatları qiymətləndirərkən dəqiqlik təxminən 75 faizə düşür.

O, həmçinin müxtəlif iqlim ölçüləri arasındakı qarşılıqlı təsirləri təhlil edərkən daha zəif nəticələr nümayiş etdirir: cavabın dəqiqliyi cəmi 33,8 faiz təşkil edib.

Hesabat müəllifləri hesab edirlər ki, bu cür performans böyük dil modellərinin iqlim siyasətini inkişaf etdirmək və strateji qərarlar qəbul etmək üçün etibarlı bir vasitə hesab edilməsini məhdudlaşdırır.

Tədqiqat süni intellektdə linqvistik bərabərsizliyə də diqqət yetirir. İngilis dilində orta cavab dəqiqliyi 88,6 faiz təşkil edib. Fransız, ispan və portuqal dilləri üçün müqayisə edilə bilən nəticələr əldə edilib. Bu arada, bu rəqəm hind və benqal dillərində 83,6 faizə, urdu dilində 81,4 faizə və suahili dilində 78,3 faizə düşüb.

Tədqiqatçıların fikrincə, fərqlər əsasən müxtəlif dillərdə modellərin hazırlanması üçün istifadə olunan məlumatların həcmi və keyfiyyəti ilə bağlıdır. Bundan əlavə, ən böyük risklər iqlim dəyişmələrinə ən çox həssas olan Cənubi Asiya və Şərqi Afrika bölgələrində yaşayan icmalar üçün yaranır.

Bu baxımdan UNESCO texnologiya şirkətlərini çoxdilli süni intellekt sistemlərinin inkişafına və yerli data bazalarının genişləndirilməsinə daha fəal investisiya qoymağa çağırır.

Mətndə səhv varsa, onu qeyd edib Ctrl+Enter düyməsini basaraq bizə göndərin.

Xəbər lenti
Çox oxunan xəbərlər

Xəbərin mətnində orfoqrafik səhv var

Seçilən mətn düzəliş üçün göndəriləcək:

CANLI YAYIM