Fatih Birol: İran ətrafında baş verən böhran qlobal enerji təhlükəsizliyinə ən böyük təhdiddir

İran ətrafında baş verən böhran dünyanı bu günə qədər ən ciddi enerji təhlükəsizliyi təhdidi ilə üz-üzə qoyub.

NTV xəbər verir ki, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) rəhbəri Fatih Birol bu fikri Türkiyənin "Hürriyet" qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirib. O qeyd edib ki, gündəlik neft itkiləri artıq 11 milyon barelə çatıb və hazırda Yaxın Şərqdən alternativ yollarla qlobal bazarlara gündə cəmi 4 milyon barel neft çatdırılır. Birolun sözlərinə görə, hazırkı vəziyyət dünyanın üzləşdiyi ən böyük enerji təhlükəsizliyi təhdidini təmsil edir.

“Əvvəllər heç vaxt belə bir vəziyyət olmayıb. 1970-ci illərdə iki neft böhranı (1973 və 1979-cu illərdə) baş verib. O zaman qlobal neft hasilatının ümumi itkisi gündə 10 milyon barelə çatmışdı”.

BEA rəhbəri vurğulayıb: “Yaxın Şərqdəki hazırkı böhran 1970-ci illərin iki böhranının ümumi həcmindən daha çox gündəlik itkiyə səbəb olur”. O, həmçinin Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibənin nəticələri, o cümlədən qaz bazarı ilə paralellər aparıb: “Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibə zamanı təbii qaz təchizatı 75 milyard kubmetr azalıb. Hazırda Qətər və BƏƏ-dən tədarükün azalması səbəbindən itkilər 110 milyard kubmetrə çatıb. Bundan əlavə, bu ölkələrdə daxili qaz təchizatı daha 30 milyard kubmetr azalıb”.

Birol, həmçinin qeyd edib ki, dünya gübrə təchizatının üçdəbirindən çoxu Hörmüz boğazından keçir. Agentlik direktoru xəbərdarlıq edib: “Böhran davam edərsə, vəziyyət kənd təsərrüfatı sektoruna da təsir edəcək və bu, ərzaq qiymətlərinin tədricən artmasına səbəb ola bilər”.

Bundan əlavə, onun sözlərinə görə, neft-kimya sənayesi üçün xammalın dörddəbiri, o cümlədən tibb sənayesi üçün xüsusilə vacib olan komponentlər Hörmüz boğazından keçir. “BEA-nın təşəbbüsü sayəsində martın 11-də 400 milyon barel strateji neft ehtiyatı buraxıldı və bu da neft qiymətlərinin müvəqqəti olaraq 18 dollar azalmasına səbəb oldu. Lakin bombardmanlara yenidən start verildi və qiymətlər təkrarən artmağa başladı. Bu gün də ehtiyatlarımızın 80 faizi rezervdə qalır. Deyə bilərəm ki, vəziyyət tələb edərsə, onlardan istifadə etməkdən çəkinməyəcəyik”, - deyə o əmin edib.

BEA rəhbəri izah edib ki, İran ətrafında böhran başlayandan bəri agentlik intensiv işləyir, bir sıra ölkələrin liderləri və enerji nazirləri ilə daimi əlaqə saxlayır.

“BEA böhranın təsirini azaltmaq üçün səylərini üç sahəyə yönəldir: bazar təklifinin artırılması, istehlakın azaldılması səyləri və beynəlxalq enerji diplomatiyası”, - deyə vurğulayan F. Birol, həmçinin böhranın yalnız neft və qaz sektorundan daha çox sahəyə təsir etdiyini qeyd edib.

O, BEA-nın neft böhranının qlobal iqtisadi böhrana çevrilməsinin qarşısını almaq üçün də çalışdığını vurğulayıb: “Bütün ölkələr üçün təkliflər irəli sürmüşük, yəni, evdən işləməyə keçmək, əhalini ictimai nəqliyyatdan istifadəyə təşviq etmək və sürət limitlərini ən azı 10 km/saat azaltmaq lazımdır. Lakin əsl həll yolu Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpası olaraq qalır. Böhran davam edərsə, bu, inflyasiya təzyiqinə səbəb olacaq. Ölkələr 1970-ci illərdəki kimi borc spiralına girəcək və ciddi problemlərlə üzləşəcək”.