Hörmüz boğazının çıxışını İran, girişini isə ABŞ bağlayıb və hər iki tərəf özünün iddiasını irəli sürərək geosiyasi ambisiyasını reallaşdırmağa çalışır. Həm İran, həm də ABŞ Hörmüzdən bir vasitə kimi istifadə edirlər.
NTV xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti D. Trampın blokadasının mənası ondan ibarətdir ki, neft təchizatından əziyyət çəkən Avropanı Amerikanın İrana qarşı hərbi kampaniyasına qoşsun. Lakin Avropa İttifaqı Rusiya-Ukrayna müharibəsindən kifayət qədər zərərə düşüb və ikinci müharibənin zərərinin ağırlığını çəkə bilməz.
Eyni ambisiyanı İran da reallaşdırmağa çalışır və hədəfindəkilər Yaxın Şərq dövlətləridir. Bu dövlətlər Hörmüz boğazından neft ixrac edərək dünya bazarının neftə olan tələbatının 20, qaza olan tələbatının isə 30 faizini ödəyirlər. İranın müharibə zamanı Yaxın Şərq ölkələrinin (Səudiyyə Ərəbistanı, Küveyt, Qətər) neft infrastrukturunu bombalaması onun əlacsızlığından irəli gəlmirdi və təsadüfi xarakter daşımırdı. Əgər ABŞ Avropaya təzyiq edib “qoca qitənin” dövlətlərini İrana qarşı yönəltməyə çalışırsa, eyni üsulla (Hörmüz boğazını bağlamaqla) İran da həm Avropa, həm də Yaxın Şərq dövlətlərinə təzyiq edib, onları ABŞ-yə qarşı yönəltməyə çalışır.
Hörmüzün bağlı qalması təkcə neftin qiymətini deyil, ABŞ-də, Avropada bütün istehlak mallarının bahalaşmasına, inflyasiyanın artmasına səbəb olub.
İran bombalanaraq dağıdıldı, Avropa və ABŞ iqtisadi çətinliyə düşdü, Çin enerjidaşıyıcılarını baha qiymətə almaq məcburiyyətində qaldı və nəhayət adıçəkilən qitə və dövlətlərdə ictimai-siyasi narazılıq tərəfləri danışıqlara başlamağa vadar etdi.
İlk 2 görüş İslamabadda keçirilərək nəticəsiz qalsa da, D. Trampın elan etdiyi atəşkəs rejimi pozulmadı. Çünki hərbi əməliyyatlar dövlətlər üçün böyük problemə çevrilib. Qarşılıqlı ittihamların kəskin olmasına baxmayaraq İran ilə ABŞ yenidən danışıqlara başlamaq istəklərini ifadə edirlər. Danışıqların baş tutacağını, əgər baş tutsa necə nəticələcəyini zaman göstərəcək. Hələlik isə Hörmüz boğazının blokadası neftin qiymətini yüksək saxlayır.
Dünyanın tanınmış “Goldman Socks” bankının analitikləri hesab edir ki, dünya bazarının neft təchizatı 57 faiz aşağı düşüb, Yaxın Şərq ölkələrində neft hasilatı 14,5 milyon barel azalıb. Hörmüz boğazı nə qədər təhlükəli, bağlı qalarsa neft hasilatı və təchizatı da o qədər azalacaq. Sonradan bunları bərpa etmək üçün illər lazım gələcək.
NTV canlı
Radio canlı
Nuhçıxan